Home / Sức khỏe / Thoái hóa cột sống: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị như thế nào?

Thoái hóa cột sống: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị như thế nào?

Nguyên nhân thoái hóa cột sống đều liên quan đến việc thay đổi cấu trúc và chức năng bình thường ở trong cột sống. Hiện tượng thoái hóa xảy ra có nghĩa là nguyên nhân của những sự thay đổi này là do hao mòn vì tuổi tác. Những thay đổi tiêu cực này không phải do một chấn thương, nhiễm trùng hoặc một số nguyên nhân khác gây ra…

Bệnh thoái hóa cột sống
Hình ảnh mô hình mô tả cột sống bị thoái hóa.

Giải phẫu cột sống

Để hiểu nguyên lý thực chất của thoái hóa cột sống, một chút kiến thức về giải phẫu cột sống cơ bản sẽ giúp bạn hiểu được rõ hơn về căn bệnh quái ác này. Cột sống của con người, bao gồm 33 xương riêng lẻ được gọi là các đốt sống, đây là cấu trúc hỗ trợ chính của cơ thể. Giữa mỗi đốt sống là các đĩa mềm hoạt động như phần đệm. Cột sống vùa phải chắc chắn cũng như cần linh hoạt, nó đặc biệt rất dễ bị chấn thương và  bị thoái hóa theo thời gian.

Phần trên cùng của cột sống, phần ở cổ, được gọi là cột sống cổ(C1-C7). Phần tiếp theo, nằm ở phần trên giữa, được gọi là cột sống ngực (T1-T12). Bên dưới cột sống ngực là cột sống thắt lưng , ở phía dưới lưng(L1-L5). Cuối cùng, xương cùng cột sống nằm dưới nhỏ phía sau, giữa hông, các đĩa đệm nối các đốt sống với nhau. Các đĩa đệm hoạt động như bộ phận giảm xóc giữa các đốt sống, nhân của nó được bao quanh bởi một lớp vỏ ngoài cứng.

Bên trong ống sống được bảo vệ vững chắc là tủy sống , các bó dây thần kinh và các mô khác kết nối não với cơ thể. Các ống sống cũng là nơi bắt đầu của rễ thần kinh cột sống . Đây là những dây thần kinh rời khỏi cột sống, thoát ra khỏi ống sống thông qua foramina (lỗ nhỏ) để phân nhánh ra cơ thể. Tủy sống và rễ thần kinh được chứa trong một chất lỏng gọi là dịch não ở tủy. Màng này được gọi là màng não hoạt động có phần giống như vỏ bọc, quấn lên phần tủy sống, rễ thần kinh và CSF nằm ở bên trong ống sống. Lớp ngoài cùng của màng não là một lớp mô cứng được gọi là mater dura .

Thay đổi thoái hóa cột sống có thể ảnh hưởng đến hầu hết mọi cấu trúc của cột sống:

  • Đĩa đệm: thường thay đổi theo tuổi. Chúng mất một số khả năng để đệm các khớp, và các phần bên ngoài xơ của chúng có thể bị nứt, khiến cho phần nhân bên trong bị nhô ra ngoài. Tình trạng này được gọi là thoát vị đĩa đệm, nhiều trường hợp cũng có thể hơi khô và dẫn tới phồng nứt, tình trạng này gọi là bệnh thoái hóa đĩa đệm.
  • Xương và sụn: Khi sụn ở khớp bị bào mòn, quá trình đốt sống hoặc xương ở phía sau của vòm đốt sống có khả năng cọ xát với nhau. Điều này kích thích sự phát triển của xương (xương thừa) có thể hạn chế phạm vi chuyển động của khớp, có thể gây cứng và đau, và có thể nén rễ thần kinh và tủy sống.
  • Dây chằng: Dây chằng có thể dày lên, gây cứng và đau hoặc chèn ép rễ thần kinh hoặc tủy sống.

Nguyên nhân

Đĩa đệm bị thoát vị

Các đĩa đệm đốt sống có vai trò quan trọng của việc hấp thụ sốc, và chúng giúp cột sống uốn cong và uốn cong. Với một đĩa đệm thoát vị, trung tâm của đĩa vỡ, đĩa đệm trở nên nhỏ hơn và không còn có thể cung cấp nhiều đệm, có thể dẫn đến đau lưng , đau thần kinh tọa hoặc các vấn đề khác. Thoát vị đĩa đệm có thể được gây ra bởi chấn thương hoặc do hao mòn thông thường của lão hóa .

Đau thần kinh tọa

Dây thần kinh lớn nhất trong cơ thể là dây thần kinh tọa, chạy từ lưng dưới qua mông và xuống chân. Đau thần kinh tọa xảy ra khi dây thần kinh này bị nén hoặc bị kích thích, dẫn đến đau, yếu hoặc tê ở một bên của phần dưới cơ thể.

Mức độ nghiêm trọng của đau thần kinh tọa phụ thuộc vào nơi dây thần kinh bị chèn ép. Đau thần kinh tọa có thể từ gián đoạn và khó chịu hoặc liên tục và suy nhược.

Bệnh thoái hóa đĩa đệm làm hình thành gai cột sống

Trong mỗi đĩa đệm đốt sống là phần nhân nhầy giống một chất lỏng giống như gel giúp hấp thụ sốc. Khi chúng ta già đi, chất lỏng này có thể bị khô, làm suy yếu các đĩa đệm và làm giảm khả năng đệm các đốt sống do bệnh thoái hóa đĩa đệm gây ra. Khi đĩa đệm bị thoái hóa, chúng có thể tạo ra các gai xương, gây áp lực lên rễ thần kinh, gây đau hoặc hạn chế vận động.

Hẹp cột sống

Theo thời gian, ống sống có thể ngày càng hẹp, gây áp lực lên dây thần kinh và gây đau thần kinh tọa, đau, yếu hoặc tê ở các khu vực bị ảnh hưởng. Một số yếu tố, bao gồm tuổi tác, di truyền, chấn thương và viêm khớp đều có thể gây hẹp ống sống.

Triệu chứng

Khi các triệu chứng xảy ra, chúng thường bao gồm đau lưng hoặc đau cổ. Các triệu chứng khác phụ thuộc vào vị trí và loại thoái hóa. Đa số tình trạng thoái hóa không cần điều trị bằng phẫu thuật, nhưng một số trường hợp nặng có thể được bác sĩ xem xét.

  • Đau lưng kèm theo đi tiểu hoặc bàng quang không tự chủ hay bị tê cứng ở những khu vực thắt lưng khi ngồi trên yên xe cho thấy hội chứng cauda Equina, một tình trạng thần kinh hiếm gặp cần được điều trị kịp thời
  • Đau cổ hoặc đau lưng bao gồm yếu, tê hoặc như kim châm ở cánh tay hoặc chân, chỉ ra các bệnh về cơ bắp.
  • Đau cổ hoặc đau lưng lan tỏa ra ở 2 vai, cánh tay, bàn tay, chân hoặc bàn chân có thể chỉ ra bệnh về phóng xạ
  • Đau cổ hoặc đau lưng kèm theo sốt
  • Đau cổ hoặc đau lưng trở nên tồi tệ hơn vào ban đêm
  • Đau cổ hoặc đau lưng kèm theo giảm cân đột ngột không cần lý do
  • Đau cổ hoặc đau lưng kéo dài trong vài tuần hoặc vài tháng
  • Đau cổ kèm theo khó thở hoặc khi nuốt cảm thấy đau
  • Đau cổ hoặc lưng sau khi ngã, chấn thương

Xét nghiệm và Chẩn đoán

Nếu một bệnh nhân có các triệu chứng nghi ngờ là bệnh thoái hóa cột sống, bác sĩ có thể yêu cầu các xét nghiệm sau:

  • Tia X, sử dụng chùm năng lượng điện từ vô hình (tia X) để tạo ra hình ảnh của xương. Các cấu trúc mô mềm như tủy sống, dây thần kinh cột sống, đĩa đệm và dây chằng thường không được nhìn thấy trên tia X. Cũng không phải là hầu hết các khối u, dị dạng mạch máu hoặc u nang. Chụp X-quang cung cấp một đánh giá tổng thể về giải phẫu xương cũng như độ cong và sự liên kết của cột sống. Trật khớp hay trượt xương cột sống (được gọi là thoái hóa cột sống), kyphosis , vẹo cột sống, cũng như cân bằng cột sống tại chỗ và tổng thể có thể được đánh giá bằng tia X. Các bất thường xương cụ thể như gai xương, hẹp không gian đĩa đệm, gãy thân đốt sống, sụp đổ hoặc xói mòn cũng có thể được xác định trên hình ảnh từ phim X-quang.
  • Hình ảnh cộng hưởng từ (MR) – cung cấp hình ảnh chi tiết của mô mềm như đĩa đệm, dây thần kinh và tủy sống. Những hình ảnh rõ nét được máy quét được này cho phép bác sĩ có thể xem làm thế nào để các dây thần kinh và không gian ống sống bị ảnh hưởng bởi tình trạng thoái hóa cột sống.
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT) – cung cấp hình ảnh chi tiết về cấu trúc xương trong cột sống. Chụp CT sử dụng máy tính và tia X, và cung cấp nhiều chi tiết hơn so với tia X đơn giản.
  • Myelography hay post myelogram CT nó cung cấp những hình ảnh chính xác để có thể giúp xác định xem đĩa đệm phình ra hay thoát vị đang chèn ép tủy sống hoặc rễ thần kinh. Được thực hiện bằng cách tiêm thuốc nhuộm tương phản vào trong xương cột sống và chụp một số tia X, thông thường sẽ cần thực hiện chụp CT.
  • Điện cơ (EMG) – kiểm tra hoạt động điện của rễ thần kinh để giúp xác định nguyên nhân gây đau.
  • Discogram – giúp xác định xem đau có phải do đĩa đệm giữa bị tổn thương hay không. Thực hiện phương pháp bằng cách tiêm thuốc nhuộm tương phản vào các đĩa đệm và đồng thời chụp một số tia X trong khi cũng hỏi bệnh nhân về những triệu chứng.

Phương pháp điều trị

Trước khi phẫu thuật được xem xét, phương pháp điều trị không phẫu thuật được các bác sĩ khuyến nghị. Những biện pháp này bao gồm:

  • Thuốc (thuốc giảm đau, thuốc chống viêm, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống co giật, hay một số loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID). Bạn cũng có thể sủ dụng opioid tại chỗ hoặc tiêm ngoài màng cứng của steroid).
  • Nẹp cố định cột sống
  • Thay đổi hoạt động sinh hoạt hàng ngày
  • Vật lý trị liệu (tập trung vào việc tăng cường cơ bắp của lưng, cổ và cải thiện tính linh hoạt cũng như phạm vi chuyển động của nó)
  • Kiểm soát cân nặng

Phẫu thuật được xem xét khi:

  • Các triệu chứng của bệnh nhân không được cải thiện với các biện pháp không phẫu thuật
  • Cơn đau của bệnh nhân rất dữ dội, bệnh thoái hóa cột sống ở mức rất nặng.
  • Bệnh tủy kèm theo

Trong những trường hợp như vậy, phẫu thuật có khả năng giảm đau, ngăn ngừa tổn thương thêm cho tủy sống và cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Thủ tục bao gồm:

  • Phẫu thuật cắt bỏ một phần xương cột sống trước hạch (ACDF).
  • Phẫu thuật cắt bỏ xương để loại bỏ xương hoặc một phần của lamina (một phần của vòm đốt sống).
  • Dồn ép bên trong cơ thể để loại bỏ một phần của lamina để nhường chỗ cho tủy sống
  • Cắt bỏ xương.
  • Khám nghiệm lại cột sống.

Trong một số tình huống, bác sĩ phẫu thuật cũng có thể cần thực hiện một phản ứng tổng hợp cột sống để đảm bảo cột sống được hoạt động ổn định. Trong quá trình hợp nhất cột sống, bác sĩ phẫu thuật sẽ đặt một mảnh ghép xương giữa các đốt sống để làm cho xương hợp nhất lại với nhau.

Có thể bạn quan tâm

Bệnh đau thần kinh tọa là gì? Nguyên nhân – Biểu hiện – Cách chữa trị

ContentsGiải phẫu cột sốngNguyên nhânĐĩa đệm bị thoát vịĐau thần kinh tọaBệnh thoái hóa đĩa …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *