Chuyên đề Khoa học và Công nghệ
 
 Kỹ thuật Sang chậu

Chuyên đề 9 năm 2011: Kỹ thuật Sang chậu

Lê Hữu Thuận - Trưởng phòng Tư liệu thực hiện

1) Vai trò của chậu bồn chữ nhật:

Trong các kiểu chậu trồng cây cảnh thì bồn chậu hình chữ nhật được ưa chuộng hơn cả. Cây đang trong quá trình cắt sửa tạo hình, ta có thể trồng trong chậu tròn, to, sâu để chứa được nhiều đất, đồng thời tăng cường chăm bón để thúc cây mau sinh trưởng. Khi cây đã tương đối hoàn chỉnh, người ta ưa chuyển sang bồn hình chữ nhật dù là bồn gốm tráng men hay bốn xi măng...

Lý do vì sao thì có những cách lý giải khác nhau:

Chuyende_2011_9.7

- Chúng ta thường cho rằng xung quanh gốc cây cần có một bãi đất rộng, trông cây sẽ thanh thoát hơn và tạo cho việc bài trí các vật phối cảnh như đá, tượng đất nung... dễ dàng và đẹp hơn so với cây trồng trên chậu tròn.

- Ông Robert Steven - Tổng thư ký Liên đoàn hữu nghị Bon sai Châu Á (ABFF) lại quan niệm chậu cây cảnh như một bức tranh mà cái cây là một bức vẽ, bồn là khung tranh hình chữ nhật. Nếu khung tranh quá nhỏ bé so với tranh (cây) bực bội, gò bó khi ta ngắm cây. Trái lại khung tranh lớn sẽ tạo cảm giác khoáng đạt, mênh mông khi ta ngắm cây. Nếu chiếc "khung tranh" là một bồn gốm tráng men phù hợp về màu sắc, thuộc loại đắt tiền càng tôn thêm vẻ đẹp của cây lên nhiều lần. Thực tế quả có đúng như vậy. Tôi có một cây sinh khá già, đường nét uyển chuyển, cành cắt sửa nghệ thuật, rễ phụ âm u. Vì sân hẹp nên tôi buộc phải trống trong 1 chiếc bồn nhỏ, có cảm giác như bức bối. Bạn bè chỉ ướm giá 3 triệu đống. Tôi đem gửi vào nhà một anh bạn có sân, vườn rộng. Anh chuyển giúp tôi sang 1 chiếc bồn to gấp đôi, cây trồng khác hẳn và đã có người mua với giá 5 triệu đồng. Nhưng bồn to đến đâu là vừa bởi ta không thể đặt 1 tấm ảnh 4x6 trong một chiếc khung tranh 20 x 30cm.

Cảnh Phong - Ông Đỗ Văn Luật - Hiệu trưởng trường Bonsai Đông Sơn Việt Nam tại Vương quốc Bỉ đã nêu những mối quan hệ giữa cây và chậu như sau:

- Ông quan niệm các cành cây và ngọn cây biểu hiện một mối quan hệ Thiên - Địa - Nhân. Dù là cây mấy cành nhưng cành dưới cùng là cành địa (khác với quan niệm vế cành hối âm), cành lớn ở khoảng giữa cành địa và ngọn cây bên đối diện với cành địa là cành nhân, kẻ 1 đường chiếu, nối 2 đầu cành địa nhân gọi là đường đối cực địa nhân. Chiều dài của bồn bằng 2/3 đường "đối cực địa - nhân". Nếu đường "đối cực địa - nhân" là 60cm thì chiều dài của bồn là 40cm có thể rộng thêm 3-5cm vào chiều dài của bồn. Chiều dày của bồn bằng đường kính của gốc và cũng bằng độ nổi của rễ. Nếu đường kính gốc là 10cm thì độ dày của bốn là 10cm và phần rễ nổi trên mặt chậu cũng là 10cm.

- Chiều cao của thân cây bằng 6 - 7 lần đường kính của gốc. Nếu đường kính của gốc bằng 10 cm thì chiều cao của cây từ 60-70cm.

Sang chậu là một công việc bắt buộc đối với người làm và chơi cây cảnh. Lâu không sang chậu, cây hỏng. Sang chậu sai kỹ thuật cây ốm và bỏ cành hoặc chất. Đa phần nhà nào cũng ít nhiều có cây cảnh trang trí ngoại thất hay nội thất. Vì vậy việc giới thiệu kỹ thuật sang chậu là rất cần thiết.

2) Sang chậu nhằm 6 mục đích khác nhau:

- Cây cảnh trồng trong chậu lâu năm, đất cứng, hất màu, rễ cây ăn ra bám vào một lớp dầy xung quanh thành chậu. Mùa hè nắng chiếu vào thành chậu đốt nóng rễ phía trong, cây lại hết đất nên lụi tàn rồi chết dần. Buộc phải sang chậu để thay đất cho cây.

- Với địa lan, ngoài mục đích trên, còn mục đích là để nhân giống (phân lan).

- Sửa bộ rễ, cắt bỏ rễ thối, rễ thừa, uốn nắn cho bộ rễ đẹp, nâng bộ rễ nổi lên.

- Thay đổi chậu, bể đang trồng sang một chậu, bể khác cho phù hợp với cây, làm tăng giá trị nghệ thuật của cây.

- Thay đổi dáng thế cây cho ngoạn mục hơn dáng thế cũ.

- Xử lý thoát nước ở những chậu bế tắc nước.

Chuyende_2011_9.8

3) Để cây ra khỏi chậu: Tránh đào bới và tuyệt đối không được tóm gốc nhổ lên. Làm như vậy cây bị đứt hết rễ và chết. Nếu đất trong chậu xốp, ta đặt chậu xuống nền đất mềm, hai tay cầm chặt miệng chậu nâng nghiêng chậu về phía trước, đẩy đi giật lại nhanh nhiều lần. Cứ thế xoay các phía chậu mà lay. Toàn bộ vùng đất sẽ tách rời khỏi thành chậu, ta chỉ việc đổ cây ra, bầu cây còn nguyên vẹn. Nếu cây to, một người bê chậu đổ, một người đỡ cây. Nếu đất đã chặt, ta lấy một que sắt đầu đánh dẹt chọc xung quanh thành chậu xuống tận đáy. Sau đó thao tác như trên. Ngoài ra có thể dùng que tầy đầu đẩy toàn bộ vầng rễ qua lỗ thoát nước ở đáy chậu. Nếu vẫn chưa được, ta tưới nước cho ngấm thật đẫm toàn bộ bầu cây hoặc dùng biện pháp cuối cùng là ngâm chìm chậu vào nước đợi cho nước ngấm đủ nhũn hất đất trong chậu, ta đưa chậu cây ra, để ráo nước rồi lay như đã nói ở trên, nhất định sẽ đổ được cây ra dễ dàng. Gặp chậu phình hông, miệng chậu nhỏ hơn dưới, cây trồng lại để lâu năm không thay chậu, áp dụng các biện pháp trên không thể được, với những cây rễ sống thì dùng dao xắn một rạch thẳng xuống tận đáy chậu và vòng theo miệng chậu rồi đổ ra, với cây quý hoặc cây rất khó tính mà chậu không đáng giá thì nên đập chậu lấy cây. Riêng địa lan không cho phép xọc, đào bới, xén vầng rễ mà chỉ được tưới đẫm nước cho rễ bong khỏi chậu rồi nhẹ nhàng lắc chậu đổ lan ra. Rễ lan to nhưng rất giòn, phải làm thật cẩn thận kẻo bị gãy.

- Xử lý bầu rễ dùng dao bài sắc cắt xén xung quanh và dưới đáy bầu rễ. Các bầu rễ được cắt rất gọn không dập nát rễ mới tái sinh nhanh. Cây trên mặt đất bao giờ cũng phản ánh đúng tình trạng bộ rễ chìm dưới đất. Tại các đầu dễ bị cắt tức sẽ phun ra nhiều chùm rễ mới lại được ăn đất mới nên cây phát triển mạnh. Hạn chế việc dùng que nhọn hoặc cào để xả bới đất vì như vậy rễ có thể bị dập nát nhiều nên bị thối và cây có thể chất. Cắt xén bầu rễ phải đồng thời thực hiện 3 mục đích khác nữa là đảm bảo sang chậu sẽ có ít nhất 1/2 là đất mới, khuôn khổ bầu rễ sau khi xén thích hợp với chậu, bể sẽ thay giúp cho khi đặt cây vào chậu đúng với dáng thế cần sửa. Nếu dưới đáy gốc cây có phần gỗ thừa dài quá, đấy là dấu tích của đầu đoạn cành khi giâm sâu hơn lúc cắt cành chiết bao giờ cũng phải cắt dưới bầu chiết, bầu càng to, đoạn gỗ thừa càng dài, cây không thể trồng được vào khay, bể. Ta dùng cưa sắc nhẹ nhàng cắt bỏ đi.

4) Trồng lại cây vào chậu: Chọn chậu, bể có màu sắc, hình thể kích cỡ phù hợp với cây và lỗ thoát nước ở đáy chậu phải to. Nếu chậu có nhiều lỗ thoát nước càng tốt. Chuẩn bị sẵn sàng đất đúng chủng loại. Đất dùng để sang chậu nhất thiết phải khô hoàn toàn. Nếu đất đã được phơi nỏ lại để nơi bán âm bán dương (lán, hiên) hàng năm rồi càng tốt. Việc trồng cây vào chậu rất cần có kiến thức. Đầu tiên là xử lý lỗ thoát nước. Những cây dễ tính, đọng nước đôi chút không chất thì chỉ cần đặt một mảnh sành chờm rộng lên lỗ là được. Nên chọn mảnh sành khi úp vào lỗ có độ kênh. Những cây yêu cầu phải thoát nước nhanh, bầu thật thông thoáng như địa lan, trà, đỗ quyên, sử thì phải kê cao mảnh sành lên một chút. Sau đó đặt một lớp dưới đáy chậu toàn những cục xỉ than rắn chắc, tiếp theo xếp lớp đất cục, rồi đến phủ lớp đất tơi mới đặt cây vào. Xung quanh thành chậu cũng xếp đất cục to rồi nhỏ dần. Xung quanh bầu rễ phải cho toàn đất màu. Trên mặt chậu cũng xếp một lớp đất cục to để chống nước xối lèn rẽ đất và gây đóng váng mặt chậu.

Thông thường các cây khác không cần cầu kỳ quá như vậy, chỉ cần lưu ý là xung quanh bầu rễ bao giờ cũng phải cho đất màu. Quan trọng là vị trí của gốc cây trong chậu, cần chính giữa hay lệch về bên nào, độ cao thấp của gốc đúng tầm, độ nghiêng đúng dáng thế. Muốn vậy, ta đặt cây, chèn tạm đất rồi ngắm 4 mặt, ngắm gần và ngắm từ xa để điều chỉnh, bao giờ cây ở đúng vị trí đẹp nhất mới lấp đất. Tra đất vào xung quanh bầu từ từ từng lớp, dùng que đầu tù xọc, rồi lắc chậu, tiếp theo là tưới nước kiểu mưa rào cho đất len vào mọi ngóc ngách của rễ, không còn một lỗ hổng nào mới được. Những cây như trà, đỗ quyên, địa lan thoải mái xếp những cục đất to cao trên mặt chậu. Các cây khác không được vào đất đầy khít miệng chậu, vì như vậy khi tưới nước sẽ chảy tuột đi hết ngay, ít nhất phải để rãnh chạy vòng theo miệng chậu để giữ được nước tưới. Nếu trời nắng cần che hoặc để cây chỗ râm mát khoảng mươi ngày.

Sang chậu là một công việc bắt buộc đối với người làm và chơi cây cảnh. Lâu không sang chậu, cây hỏng. Sang chậu sai kỹ thuật cây ốm và bỏ cành hoặc chết. Đa phần nhà nào cũng ít nhiều có cây cảnh trang trí ngoại thất hay nội thất. Vì vậy việc giới thiệu kỹ thuật sang chậu là rất cần thiết.

 
 
  
  
* Mời bạn góp ý nội dung bài viết. Chân thành cám ơn!
Chăm sóc cây Bonsai
Kỹ thuật chọn chậu, sang chậu. Đắp rêu cho bề mặt chậu.
Kỹ thuật chẻ cây tạo rễ
Tạo bộ rễ cho Bon sai và cây cảnh
Kỹ thuật lão hóa cây bon sai
Kỹ thuật uốn tỉa cây thế
Một số kỹ thuật cơ bản khi chăm sóc cây kiểng
Một số mô hình nuôi cá lóc hiệu quả
Kỹ thuật nuôi và nhân giống cá lóc
Kỹ thuật nuôi cá Lóc Bông trong ao
  
Liên Kết
Lượt truy cập


TRANG CHỦ

THÔNG BÁO

TIN TỨC

LIÊN HỆ

CSDL CÔNG NGHỆ VÀ THIẾT BỊ

 NÔNG NGHIỆP NÔNG THÔN

     THIẾT BỊ NÔNG THÔN

     CÔNG NGHỆ NÔNG THÔN

     PHIM KHOA HỌC - KỸ THUẬT

 NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊ

 CÔNG NGHỆ DOANH NGHIỆP

 TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

CHUYÊN ĐỀ

 CHUYÊN ĐỀ NÔNG NGHIỆP

 TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ PHÁT TRIỂN

 SÁNG CHẾ

VĂN BẢN PHÁP LUẬT

 SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

 THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

 BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

 CHÍNH PHỦ

Phiên bản Mobile Phiên bản Mobile Website

Facebook.com/techmartdanang.vn

Google+ Google+ ttttkhcndanang

Twitter Twitter @ttttkhcndanang

Twitter Kênh Youtube ttttkhcndanang


© TRUNG TÂM THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ ĐÀ NẴNG
Địa chỉ: 51A Lý Tự Trọng - Thành phố Đà Nẵng
Điện Thoại & Fax (+84) 236 3.898.133
Email: ttttkhcndanang@gmail.com; ttttkhcn@danang.gov.vn