Một ngày làm nông dân tại homestay nông trại là một hình thức du lịch, trải nghiệm và văn hóa Việt Nam đang được nhiều gia đình thành phố tìm kiếm. Chị Lan, người quen của chúng tôi ở Đà Nẵng, cũng tìm một trải nghiệm như vậy cho hai đứa con nghỉ hè. Chị bảo tụi nhỏ chỉ biết rau từ siêu thị, chưa từng cầm cuốc xới đất bao giờ. Chúng tôi giới thiệu ngay một homestay nông trại ở ngoại ô, nơi có sẵn gói trải nghiệm làm nông dân trong một ngày.
Sau chuyến đi đó, chị nhắn lại: hai đứa nhỏ mê tít, đòi đi thêm lần nữa mới chịu. Câu chuyện này không hiếm gặp. Nhiều gia đình thành phố đang tìm những trải nghiệm thật, chạm tay vào đất, thay vì chỉ ngồi xe ngắm cảnh qua cửa kính. Đó cũng là lý do mô hình homestay nông trại đang nở rộ khắp vùng ven đô những năm gần đây.
Xu hướng du lịch, trải nghiệm và văn hóa Việt Nam qua các nông trại
Vài năm gần đây, xu hướng này rõ rệt hơn hẳn. Người sống ở thành phố quanh năm quẩn quanh văn phòng, quán cà phê, trung tâm thương mại. Họ thèm một ngày được rời khỏi nhịp sống đó, đổi lấy không khí đồng ruộng thật sự. Không phải cắm trại qua loa cho có ảnh đẹp, mà là xắn quần lội ruộng, cầm cuốc xới đất, tự tay làm những việc nông dân vẫn làm mỗi ngày.
Nhu cầu này khiến chúng tôi liên tưởng đến cách nhiều người chuẩn bị kỹ trước một chuyến đi xa. Ai từng đọc kinh nghiệm chuẩn bị cho một chuyến du lịch nước ngoài sẽ hiểu, càng lạ nước lạ cái, người ta càng muốn tìm hiểu trước để trải nghiệm được trọn vẹn. Với du lịch nông trại cũng vậy. Dù chỉ cách nhà vài chục cây số, khách vẫn háo hức hỏi trước gói trải nghiệm gồm những gì, ăn uống ra sao. Đó cũng là một phần trong bức tranh du lịch, trải nghiệm và văn hóa Việt Nam đang ngày càng phong phú.
Nắm bắt nhu cầu đó, nhiều homestay nông trại ở vùng ven các thành phố lớn tại Việt Nam đã xây dựng hẳn gói trải nghiệm một ngày làm nông dân. Giá tham khảo dao động khoảng 250.000 đến 500.000 đồng một khách, tùy nơi có kèm bữa trưa nấu từ nông sản vừa thu hoạch hay không. Mức giá này, theo quan sát của chúng tôi, khá dễ chấp nhận với một gia đình muốn đổi gió cuối tuần mà không cần đi xa.
Những hoạt động thường có trong gói trải nghiệm này
Phần lõi của gói trải nghiệm luôn xoay quanh hai việc: trồng trọt và thu hoạch. Khách được phát nón lá, ủng cao su, rồi theo chân người dân địa phương ra ruộng. Có nơi cho khách gieo hạt rau muống, có nơi lại đúng mùa thu hoạch cà chua, dưa leo hay khoai lang. Người hướng dẫn thường là nông dân thật, không phải nhân viên đóng vai, nên khách được nghe đúng kinh nghiệm nhà nông, chẳng hạn cách nhận biết rau đã đủ ngày hái hay chưa.
Sau phần đồng áng, hoạt động được nhiều khách thích nhất là tự tay chế biến món ăn từ chính nông sản vừa hái. Có đoàn được hướng dẫn nấu canh chua, có đoàn học làm bánh xèo nhân rau củ. Trải nghiệm này giúp khách hiểu rõ hành trình từ đất đến mâm cơm, thay vì chỉ nhìn thấy rau củ đã đóng gói sẵn ngoài chợ. Ngay cả những loại quả ít quen thuộc với người thành phố, như quả quéo được chế biến thành nhiều món dân dã, cũng khiến khách tò mò xin công thức mang về nhà làm lại.
- Trồng rau, gieo hạt hoặc thu hoạch nông sản theo đúng mùa vụ
- Nấu ăn từ chính nông sản vừa hái, theo công thức dân dã của người bản địa
- Cho gà ăn, hái trứng, hoặc câu cá ở ao gần nông trại
Không phải nông trại nào cũng có đủ ba hoạt động trên, tùy quy mô và mùa vụ mà chủ homestay sắp xếp khác nhau. Nhưng nhìn chung, một buổi trải nghiệm trọn vẹn thường kéo dài từ sáng sớm tới đầu giờ chiều. Khoảng thời gian đó đủ để khách vừa lao động thật sự, vừa có lúc ngồi nghỉ ăn trưa mà không bị vắt kiệt sức.
Vì sao trải nghiệm này thu hút khách du lịch thành phố
Lý do đầu tiên, theo chúng tôi quan sát qua nhiều đoàn khách, là cảm giác được sống chậm lại. Cầm cuốc xới đất, nghe tiếng gà gáy, hít thở không khí ruộng vườn, tất cả giúp đầu óc nhẹ hẳn so với một tuần lướt điện thoại liên tục. Nhiều khách kể lại rằng chỉ vài giờ ở nông trại, họ ngủ ngon hơn cả một kỳ nghỉ biển dài ngày.
Lý do thứ hai nằm ở giá trị giáo dục cho trẻ nhỏ. Trẻ con thành phố lớn lên ít khi thấy hạt gạo từ đâu ra, càng hiếm khi biết công sức để có bó rau trên bàn ăn. Một ngày lấm lem bùn đất giúp các em hiểu giá trị lao động, biết trân trọng bữa cơm hơn trước.
Đây cũng là dịp gia đình ôn lại nếp sống truyền thống, gần giống không khí ngày Tết khi cả nhà quây quần chuẩn bị mâm cỗ. Ai muốn tìm hiểu thêm về nét đẹp văn hóa của ngày Tết Nguyên Đán sẽ thấy nhiều điểm chung với tinh thần trải nghiệm nông trại: cùng nhau lao động, cùng nhau thưởng thức thành quả.
Cơ hội kinh doanh mới cho chủ homestay
Về phía chủ homestay, mô hình này còn mở ra nguồn thu mới ngoài việc bán nông sản thô. Nhiều nơi bắt đầu bán thêm hộp quà nông sản, vé trải nghiệm trọn gói qua mạng để tiếp cận khách thành phố xa hơn bán kính vài cây số quanh làng.
Muốn làm được điều đó, nông trại cần một trang đặt vé rõ ràng, thanh toán thuận tiện cho khách. Nhiều chủ homestay mà chúng tôi từng trao đổi đã tìm tới dịch vụ thiết kế web bán hàng để dựng gian hàng online, vừa bán vé trải nghiệm vừa bán nông sản đóng gói cho khách ở xa.
Kết luận
Một ngày làm nông dân tại homestay nông trại không phải chuyến đi xa hoa, cũng chẳng cần chuẩn bị cầu kỳ. Chỉ cần một buổi sáng chịu khó lấm bùn, khách thành phố đã đổi được cảm giác thư thái hiếm có, còn trẻ nhỏ thì học được bài học về lao động mà sách vở khó dạy hết. Nếu gia đình bạn đang tìm một hoạt động cuối tuần vừa đổi gió vừa ý nghĩa, thử một lần xắn quần ra ruộng cùng người nông dân thật sự, biết đâu lại thành thói quen mới mỗi mùa. Đây cũng là một cách nhẹ nhàng để khám phá du lịch, trải nghiệm và văn hóa Việt Nam ngay gần nhà, không cần đi đâu xa.